جدائى دارد « 1 » .

--> ( 1 ) علّامه شيخ آغا بزرگ طهرانى قدّس سرّه در « طبقات أعلام الشّيعة » در مجلّد النّابس فى القرن الخامس ، ص 161 و 162 ، در اسم محمّد بن الحسن بن علىّ بن الحسن أبو جعفر الطّوسىّ - شيخ الطّائفة آورده است كه : « او در ماه رمضان سنهء 385 يعنى چهار سال پس از وفات صدوق ( م 381 ) و در سال وفات هارون بن موسى تَلعُكبُرى در خراسان متولّد شد و در 23 سالگى در سنهء 408 وارد عراق شد و پنج سال شاگرد شيخ مفيد ( م 413 ) و سه سال شاگرد ابن غَضائرى ( م 411 ) بود . و أيضاً شاگرد ابن حاشِر بزّاز و ابن ابى جيد و ابن صَلت بود كه ايشان بعد از سنهء 408 وفات يافتند . و نجاشى ( 372 - 450 ) در بعضى از مشايخ وى با او شركت دارد . . . . و 28 سال معاصر سيّد مرتضى ( م 436 ) بود و ليكن سيّد رضى را ادراك ننموده است ( م 406 ) . و او را خليفهء عبّاسى القائم بأمر الله در بغداد بر كرسى علم كلام نصب كرد ، علماء و طلّاب گرد او جمع آمدند و شاگردانش به 300 نفر از علماء بالغ شد . . . و به همين منصب زعامت باقى بود تا بغداد با دست تركان سلجوقى سقوط كرد . در سنهء 447 طُغرُل وارد بغداد شد و به‌طورىكه ياقوت در « معجم البلدان » در مادّهء بين السّورين آورده است كتابخانهء شاپور را كه در آن عصر از آن عظيم‌تر وجود نداشت آتش زد . و سلطنت طغرل از سنهء 429 تا 455 بوده است . در اين حال فتنه در بين شيعه و سنّى در سنهء 448 واقع شد . ابن جوزى در حوادث اين سال گويد : و أبو جعفر طوسى فرار كرد و خانه‌اش را غارت كردند . و در حوادث سنهء 449 گويد : در شهر صفر از اين سال خانهء أبو جعفر طوسى متكلّم شيعه در كرخ را با آوار خراب كرده و با خاك يكسان نمودند . و كتابها و دفاترى كه در آنجا يافت شد با منبرى كه بر آن هنگام تدريس مىنشست با سه عدد عَلم و كتلى كه سفيد بوده و هنگام عزادارى سيّد الشّهداء عليه السّلام آن پرچمها و لواءها را با خود به كربلا مىبردند همه را بيرون برده و در محلّى از كرخ آتش زدند . لهذا شيخ به نجف هجرت كرد و اساس حوزهء نجف را پايه‌گذارى كرد ، و بعضى گفته‌اند : حوزهء نجف پيش از او بوده است . . . . . . شيخ در نجف اشرف مدّت دوازده سال باقى بود تا در شب دوشنبه 22 محرّم سنهء 460 وفات يافت و متصدّى غسل و دفن او شدند شاگردان او : حسن بن مهدى